رشد سریع فروشگاه های اینترنتی


تجارت الکترونیک یا اینترنتی از جمله فعالیت های بازرگانی است که این روزها با سرعتی رو به رشد در جهان مواجه و هر روز حوزه های متنوعی از تجارت های سنتی را به سمت خود می کشاند. در ایران اما همانند کشورهای غربی توجه چندانی به این نوع از تجارت نشده باشد. دلایلی همچون زیرساخت های مخابراتی و بانکی از یک سو و عدم اعتماد مخاطبان به فروشگاه های مجازی از سوی دیگر از جمله عوامل عدم اقبال تجارت اینترنتی در ایران عنوان می شود. اما با این حال بر اساس آمارهای رسمی که از سوی شرکت پست جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است هم اکنون نزدیک به 7 هزار و 500 فروشگاه اینترنتی در کشور وجود دارد که با پست در حال همکاری بوده که این تعداد با توجه به آمارهای موجود سالانه با رشد تصاعدی روبه رو هستند. ارائه راهکارهای مختلف در شیوه پرداخت پول کالا و همچنین مشوق هایی که از سوی شرکت پست و یا حتی برخی از این فروشگاه ها صورت گرفته است باعث شده تا در سال های اخیر به این حوزه از کسب و کار مجازی نیز توجه ویژه ای شود. بی شک توسعه کسب وکارها بر بستر اینترنت مزایای بی شماری را می تواند برای کاربران به همراه داشته باشه که صرفه جویی در وقت، حذف سفرهای زاید درون شهری و همچنین کاهش آلودگی هوا در کنار حذف واسطه های بازار و کاهش قیمت از مهم ترین فواید این نوع از تجارت محسوب می شود. تجارت آنلاین شبیه سازی تجارت سنتی نیست


محمود بشاش، محقق و کارآفرین حوزه وب سایت، درباره تجارت اینترنتی و اینکه آیا این نوع از فعالیت اقتصادی با توجه به نوع فرهنگ مردم ایران می تواند در کشور موفق باشد، می گوید: به نظر من سبک و سلیقه زندگی ایرانی شاید به اجبار، به سمتی حرکت می کند که تجارت اینترنتی در آینده می تواند جایگاه بسیار خوبی داشته باشد. عواملی مانند ترافیک، گرانی سوخت، آلودگی هوا، فاصله های زیاد برای رسیدن به مراکز خرید، عواملی هستند که ناخواسته، به رشد تجارت بر خط در ایران کمک خواهد کرد.بشاش ادامه می دهد: افزایش خانم های شاغل که در واقع رکن اصلی خریدهای خانواده ها هستند؛ یعنی کاهش خرید های فروشگاهی و افزایش خرید های آنلاین. از سوی دیگر، رشد تجارت با کشورهای خارجی و افزایش مشتری های خارجی برخی محصولات ایرانی، نوعی الزام برای فروشندگان کالاهای ایرانی ایجاد می کند که این نوع از کالاها را تنها از طریق آنلاین ارائه کنند. این کارآفرین حوزه وب می گوید: از نیازهای زیرساختی مخابراتی و پستی که بگذریم، عوامل موثر دیگری را می توان نام برد که بر سرعت نفوذ تجارت آنلاین موثر خواهند بود. یکی از مهم ترین این عوامل، فرهنگ مشتری مداری و مشتری گرایی است. امروزه، وب سایت های تجارت آنلاین نه تنها در جهت رضایت مشتری بلکه در جهت خوشحالی مشتری پیش می روند. وب سایت های معروف خرید و فروش آنلاین در جهت افزایش رضایت مشتری با هم در سبقت و رقابت های بسیار سنگین هستند این درحالی است که چنین چیزی در وب سایت های ایرانی کمتر دیده می شود.
عامل مهم دیگری که باید به آن توجه کرد، نحوه اطلاع رسانی به مشتری است. به روز بودن، دقیق بودن و کامل بودن اطلاعاتی که از محصولات یک فروشگاه آنلاین به مشتری ارائه می شود، عامل موفقیت یا شکست یک وب سایت فروش آنلاین خواهد بود. بسیاری از وب سایت های ایرانی در این مورد کم کاری می کنند. اجتناب از کلی گویی و جملات اغواکننده و تمرکز بر ارائه اطلاعات صحیح از محصول، از عوامل اعتماد مخاطب و تمایل به خرید اینترنتی خواهد بود.بشاش، یکی از مهم ترین مشکلات وب سایت های فروش آنلاین را سعی این پایگاه ها برای شبیه سازی یک تجارت سنتی در فضای آنلاین عنوان کرده است وی معتقد است: این افراد، اطلاعات موجود را، به صفحات وب سایت تغییر شکل می دهند و منتظر می مانند که خریداران سرازیر شوند. این رویکرد کاملا اشتباه است. انتقال یک تجارت سنتی به تجارت آنلاین باید با فرآیند «تبدیل» یا transform همراه باشد یعنی مطالب و اطلاعات موجود باید برای فضای آنلاین، دگرگون شوند.نکته مهم دیگر این است که وب سایت های فروش آنلاین باید از مکانیزم هایی استفاده کنند تا خریداران را با وب سایت و محصولات آن درگیر کنند. این درگیری یا اصطلاحا engagement باعث خواهد شد تا بین وب سایت و خریداران بالقوه، یک ارتباط اجتماعی برقرار شود و این افراد مدت های زیادی با وب سایت در ارتباط بمانند. در وب سایت های ایرانی چنین اتفاقی به ندرت پیش می آید حتی ساده ترین امکان که همان سیستم خبرنامه الکترونیکی وب سایت است، بسیار ضعیف و غیرحرفه ای مورد استفاده قرار می گیرد.
زیرساخت های فنی و مالی
امیر گنجه ای، مدیرعامل شرکت ایده گران توسعه پیشرو در مورد چرایی عدم توجه و استفاده کسب وکارهای تجاری ایران می گوید: اینترنت به دلیل آنکه فرآیند ها را خودکار کرده و به نوعی کانال واسط را حذف و دسترسی مستقیم به مشتری نهایی را به وجود می آورد، این قابلیت را دارد که با هزینه راه اندازی پایین، یک کسب وکار تجاری راه اندازی شود. اما این نکته که چرا به چنین چیزی در ایران مشابه شکل بین المللی آن توجه نمی شود شاید به زیرساخت های مورد نیاز این نوع از کسب وکار باز می گردد که اگر این زیرساخت ها فراهم نباشد اصلا نمی توان چنین کسب وکاری را راه اندازی کرد. این فعال در حوزه توسعه کسب و کارهای آنلاین ادامه می دهد: زیر ساخت های مخابراتی، زیرساخت های ارسال کالا و در نهایت زیرساخت های پرداخت پول سه عامل اصلی در راه اندازی یک تجارت آنلاین هستند. هرچند که ما هم اکنون در کشور هر سه زیرساخت مورد نظر را در اختیار داریم، اما به دلیل تاخیر در توسعه هرکدام از این زیرساخت ها در نتیجه نمی توان کیفیت تجارت آنلاین داخلی را با موارد مشابه خارجی مقایسه کرد. گنجه ای ادامه می دهد: یکی دیگر از زیرساخت های مورد نیاز سرمایه اولیه است. در کشورهای غربی به خصوص آمریکا به دلیل عدم مشکل سرمایه گذاری، تجارت های اینترنتی با رشد خیره کننده ای روبه رو بوده است. این به آن معنا است که کسب وکارهایی با ایده های خوب می توانند به راحتی یا با استفاده از وام های بانکی یا با استفاده از سرمایه گذاران راه اندازی و با توجه به برنامه تجاری از پیش نوشته شده به موفقیت حتمی دست یابند. این درحالی است که در ایران استفاده از منابع حمایتی و مالی عملا وجود ندارد. قطعا راه اندازی هر کسب و کاری به سرمایه اولیه نیاز دارد در ایران اما افرادی که ایده های نوین دارند به دلیل سن و سال جوان سرمایه مناسب را ندارند و افرادی هم که سرمایه لازم را دارند به دلیل سن و سال بالا یا توانایی پذیرش ریسک در این حوزه را ندارند یا دانش استفاده از آن را.
درآمد 20 میلیارد تومانی
اما جواد کیوانی، مدیرکل پست مستقیم و سرویس های نوین پستی شرکت پست جمهوری اسلامی ایران در مورد فروشگاه های اینترنتی در ایران می گوید: در حال حاضر شرکت پست با نزدیک 7 هزار و 500 فروشگاه اینترنتی قرار داد دارد که از این تعداد نزدیک به 300 فروشگاه مربوط به پرتال ebazar شرکت پست است. وی در مورد روند قرار داد فروشگاه های اینترنتی با پست می گوید: در مورد فروشگاه های اینترنتی هم اکنون دو شیوه در شرکت پست دنبال می شود. در شیوه اول یا فروشگاه خود دارای پرتال فروش اینترنتی است یا می خواهد به شکل اختصاصی فعالیت کند، دراین روش فروشگاه با یکی از 22 شرکت همکار شرکت پست قرارداد می بندد. بر اساس این قرارداد شرکت های همکار نرم افزار مورد نظر فروشگاه اینترنتی را به همراه فضای مورد نظر برای خدمات میزبانی وب سایت و حتی در برخی از موارد و بر اساس توافق فعالیت های تبلیغاتی برای کالای مورد نظر فروشنده را در اختیار او قرار می دهند. با این روش هم اکنون نزدیک به 7 هزار و 200 فروشگاه با پست همکاری دارند. در روش دوم ممکن است فروشنده نخواهد برای فروشگاه اینترنتی خود هزینه شخصی بپردازد؛ به شرط آنکه او دارای یک فروشگاه فیزیکی باشد می تواند در پرتال بازار شرکت پست به آدرس
www.bazar.post.ir قرار گیرد. در این شیوه این فروشگاه ها مستقیم با پست قرار داد می بندند و فعالیت خود را آغاز می کنند. کیوانی با اشاره به سابقه راه اندازی فروش اینترنتی در کشور با همکاری شرکت پست می گوید: مطالعات این طرح در سال 82 آغاز و در سال 85 هم به شکل پایلوت در استان اصفهان شروع شد که پس از طی مراحل آزمایشی در نهایت در سال 86 در کل کشور مورد بهره برداری قرار گرفت. او با اشاره به رشد و فراگیر شدن فروشگاه های اینترنتی می گوید: در سال 87 تنها 494 فروشگاه در سطح کشور وجود داشت که این تعداد در سال 88 به 1671 فروشگاه و در سال 89 به 3600 فروشگاه و در سال 90 نیز تاکنون در مجموع 7200 فروشگاه به شکل خصوصی در حال فعالیت مشترک با پست هستند. مدیرکل پست مستقیم و سرویس های نوین پستی شرکت پست با اشاره به مزایای فروش اینترنتی می گوید: فروشندگانی که با پست همکاری می کنند متعهد می شوند در صورتی که کالای به فروش رفته با آنچه در وب سایت اینترنتی آنها ارائه شده مطابقت نداشته باشد یا از کیفیت لازم برخوردار نباشد پست می تواند آن کالا را از خریدار پس گرفته و عودت دهد. وی همچنین به کاهش سفرهای بیهوده درون شهری و کاهش آلودگی های زیست محیطی به عنوان مزایای فروش اینترنتی کالا اشاره می کند و می گوید: همانند روند جهانی فروش اینترنتی در ایران نیز ابتدا بیشتر کالاهایی همچون سی دی و کتاب به فروش می رسید؛ اما در حال حاضر کالاهای دیگری همچون صنایع دستی و حتی برخی از تولیدات لوازم خانگی نیز در این سیستم به فروش می رسد. همچنین کاهش قیمت به دلیل حذف واسطه ها یا هزینه هایی چون انبارداری از دیگر مزایای فروشگاه های اینترنتی عنوان می شود.
کیوانی با اشاره به ده هزار دفتر آی سی تی روستایی در کشور می گوید: با فراگیر شدن فروشگاه های اینترنتی از این پس حتی روستاییان نیز می توانند از این روش برای خرید مایحتاج خود و حتی فروش محصولات صنایع دستی یا تولیدات خود بهره مند شوند. هرچند که به نظر می رسد فروشگاه های اینترنتی شاید از اقبال خوبی در بین افکار عمومی برخوردار نباشند، اما به گفته جواد کیوانی، مجموع تراکنش مالی فروشگاه های اینترنتی ایران که از ابتدای این طرح (سال86) تاکنون نزدیک به 50 میلیارد تومان و تنها در سال گذشته (89) نزدیک به 22 میلیارد تومان بوده است، نشان دهنده رشد استفاده از این فروشگاه ها است.

اشتراک گذاری در تلگرام